Rotterdams Natuurkundig Genootschap

Jaarprogramma 2023

Bevordering aangroei hoogveen

2023-02-21 bijeenkomst RNG Dr. André Jansen Bevordering aangroei hoogvenen

Hoogvenen zijn merkwaardige landschappen: ze liggen hoog in het landschap en zijn toch heel nat. Hoe deze paradox kan worden verklaard bespreken we in het eerste deel van de presentatie. Hoogvenen hebben in doorsnede de vorm van een horlogeglas en vormden in het verleden uitgestrekte landschappen. Ten tijde van zijn maximale uitbreiding (ca. 3000 jaar geleden) bestond ons land voor minstens 1 miljoen ha hoogveen (en circa 0,5 miljoen ha laagveen). Nu resteert van dat hoogveen slechts één procent als “natuurreservaat” en als Natura 2000-gebied. En op nog geen 0,1 % van die schamele restanten vinden we een hoogwaardige hoogveenvegetatie. Het afgraven van de hoogvenen voor de bereiding van turf is de belangrijkste oorzaak van hun afname in oppervlakte en in ecologische kwaliteit. De ecologische kwaliteit van de restanten wordt bedreigd door stikstofdepositie en ontwatering van hun omgeving. Sinds de jaren 1980 wordt gepoogd de verdere aftakeling van hoogvenen tegen te gaan en daar waar mogelijk weer veengroei op gang te brengen. Dat is niet zonder succes, maar veengroei vraagt om veel tijd.

Over de spreker: Dr. André Jansen (1959) werkte als bioloog bij het onderzoeksinstituut van  de Nederlandse waterleidingbedrijven (Kiwa, thans KWR), waterbedrijf Vitens, de Unie van Bosgroepen, in het hoger onderwijs en sinds 2018 bij de Stichting Bargerveen. In 2000 promoveerde hij aan de Rijksuniversiteit Groningen op zijn proefschrift over “Hydrology and restoration of wet heathland and fen meadow communities”.

Tijdens zijn loopbaan ging hij de relatie tussen plantengroei (vegetatie) en de niet-levende natuur steeds meer benaderen op de schaal van het landschap. Jansen ontwikkelde samen met anderen de werkwijze van de landschapsecologische systeemanalyse, op basis waarvan knelpunten in het functioneren van een landschap kunnen worden vastgesteld en maatregelen om die op te heffen kunnen worden benoemd. Inmiddels heeft hij zo’n 100 landschapsecologische systeemanalyses uitgevoerd in Nederland, Niedersachsen, Slowakije en Vlaanderen, waarvan ruim 30 in Nederlandse Natura 2000-gebieden en in bijna alle Nederlandse hoogveengebieden.

Naast auteur van diverse boeken, artikelen, rapporten, adviezen en syllabi m.b.t. zijn werk en onderzoek is Jansen medeauteur van twee vooraanstaande publicaties over de werkwijze van de landschapsecologische systeemanalyse (opdrachtgevers Dienst Landelijk Gebied en STOWA) en was hij redacteur van het boek over (de landschapsecologie van) de Nederlandse hoogvenen, dat genomineerd is geweest voor de Jan Wolkersprijs 2020 en waaraan 58 auteurs meewerkten.

 

 

Spreker: Dr. André Jansen
Datum: 21-02-2023
Tijd: 19.30 uur

Entropie is overal

De lezing vindt plaats in het Erasmiaans Gymnasium, Wytemaweg 25 in Rotterdam

2023-01-17 bijeenkomst RNG Dr. Anneke de Leeuw Entropie is overal

Over de spreker: Mw. Dr. J. (Anneke) de Leeuw studeerde vanaf 1966 experimentele natuurkunde aan de Universiteit van Amsterdam. Vervolgens heeft zij onderzoek gedaan op het gebied van de subatomaire fysica. Dat heeft zij afgerond met een promotie in 1979. Dr. De Leeuw  heeft vervolgens op drie scholen voor voortgezet onderwijs met veel plezier lesgegeven in de vakken natuurkunde, ANW (algemene natuurwetenschappen), NLT (natuur, leven en technologie) en wiskunde, met een onderbreking van twee jaar waarin zij werkte bij het MENT(MEisjes, Natuur en Techniek)-project.

Na haar pensionering heeft Dr. De Leeuw lesmateriaal ontwikkeld, als vrijwilliger gewerkt bij Slachtofferhulp en is zij hoofdredacteur geweest van het Nederlands Tijdschrift voor Natuurkunde.

Samenvatting

Entropie is overal én neemt toe.

Entropie speelt op zeer verschillende manieren altijd een rol. Daarom is het begrip, ondanks dat het al in 1865 door Rudolf Clausius is ingevoerd, nog zeer actueel en zijn er steeds weer nieuwe inzichten en toepassingen.  Entropie wordt gebruikt in de natuurkunde, de scheikunde, de biologie, de wiskunde en de informatietheorie.

In de lezing wordt het begrip entropie op twee manieren geïntroduceerd: aan de hand van rangschikking van atomen en door na te denken over het  afkoelen van een kopje thee.

Entropie overal? Jazeker, van heel klein tot heel groot: atomen in een gas, levende wezens, sterren, zwarte gaten en tenslotte het heelal. Dit alles komt aan de orde.

De vraag waarom we bij filmpjes kunnen zien dat deze achterstevoren worden afgespeeld wordt beantwoord.

Het wordt duidelijk hoe waarschijnlijkheid gebeurtenissen bepaalt.

Ik hoop u te overtuigen van het feit dat entropie altijd toeneemt: overal, van big bang tot nu en daarna.

Spreker: Mw. Dr. J. (Anneke) de Leeuw
Datum: 17-01-2023
Tijd: 19.30 uur