Rotterdams Natuurkundig Genootschap

Lezing: Hoe zout water een open rivierarm binnendringt

2019-10-15 Bijeenkomst RNG Prof. Huub Savenije

Uitnodiging tot het bijwonen van de voordracht op Dinsdag 15 oktober 2019 om 19:30 uur in het gebouw van het Erasmiaans Gymnasium, Wytemaweg 25 in Rotterdam.

Een estuarium is de geleidelijke overgang van een rivier naar de zee. Het bijzondere eraan is dat estuaria niet alleen eigenschappen hebben van rivier en zee, maar veeleer een unieke combinatie van deze eigenschappen. Deze combinatie vormt een uniek milieu voor ecosystemen, biodiversiteit en menselijk gebruik. Niet voor niets zijn veel van de grootste steden van de wereld gelegen aan een estuarium.

In een alluviaal (natuurlijk) estuarium verloopt het zoutgehalte in bovenstroomse richting geleidelijk van zout naar zoet. Het zoutgehalte is bepalend voor het ecosysteem, de biodiversiteit en het menselijk gebruik. Door middel van de gecombineerde water- en zoutbalans kunnen we dat verloop berekenen, maar daarvoor missen we één belangrijke vergelijking die het menggedrag van zoet en zout water beschrijft. In de literatuur zijn daarvoor meerdere semi-empirische vergelijkingen, maar de meest betrouwbare – en tegelijk meest simpele – vergelijking is die van Van der Burgh (1972). Deze vergelijking is in een groot aantal estuaria over de hele wereld succesvol toegepast (Savenije, 2005).

Het heeft mij altijd gefascineerd dat een zo eenvoudige empirische vergelijking niet afgeleid kon worden uit een fundamentele natuurkundige wet. Omdat de theorie al gebruik maakt van alle fysische balansvergelijkingen, was de enige voor de hand liggende kandidaat voor de ontbrekende vergelijking de 2de wet van de thermodynamica, die richting geeft aan energiedissipatie. Recentelijk heb ik hier stappen in kunnen zetten, waarbij de theorie verfijnt is en het voorspellend karakter van de oorspronkelijke Van der Burgh betrekking is verbeterd.

In de lezing zal ik de theorie eenvoudig samenvatten en de toepassing ervan rijkelijk illustreren met voorbeelden uit verschillende continenten.

Spreker:

Prof. Dr. Huub Savenije (1950) studeerde en promoveerde in de Hydrologie aan de Technische Universiteit Delft. Hij werkt tevens al sinds 1998 als onderzoeker bij University of Zimbabwe en op diverse andere buitenlandse universiteiten. Hij was onder meer voorzitter van zowel de European Geophysical Society afdeling Hydrological Sciences en van de IAHS (International Association of Hydrological Sciences). Zijn onderzoek richt zich speciaal op de hydrodynamica en de zoutindringing in estuaria, Water Resources Management en atmosferische vochtcirculatie.

Spreker:
Datum: 15-10-2019
Tijd: